Listopad oraz grudzień to miesiące pełne okazji do dokonywania zakupów w sieci. Chętnie zaopatrujemy się wówczas na wyprzedażach oraz kompletujemy gwiazdkowe prezenty dla bliskich. W teorii oznacza to oczywiście niekończące się spacery po sklepach, jednak w praktyce – coraz więcej osób takie zakupy robi w sieci. Jednak gdy w naszym koszyku lądują wymarzone produkty, nie powinniśmy zapominać o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. Warto też mieć świadomość swoich praw konsumenckich.

Przestępcy działają również w sieci

Internet pełen jest zagrożeń. Ryzyko dotyczy również zakupów online. „Skoro konsumenci przenieśli swoje działania zakupowe do sieci, ten sam obszar stał się automatycznie polem coraz intensywniejszych działań przestępców. Jak pokazują statystyki zagrożeń rejestrowanych przez zespół CERT Polska, działający w strukturach Państwowego Instytutu Badawczego NASK, już w 2021 roku ponad 5-krotnie (w stosunku do poprzedniego roku) wzrosła liczba incydentów cyberbezpieczeństwa związanych z oszustwami na najpopularniejszych polskich portalach zakupowych (Allegro, OLX, Vinted)” podsumowali eksperci CERT w poradniku „Jak bezpiecznie kupować w Internecie”.

W internecie możemy napotkać fałszywe sklepy

Niebywale tani, wymarzony fotel „uszak”? A może odkurzacz znanej marki z wyjątkowo atrakcyjnym rabatem? Uwaga, to mogą być fałszywe sklepy. Z danych CERT wynika, że ich liczba w 2022 r. wzrosła o aż 34 proc. w ujęciu rok do roku. Co najgorsze, nie tylko tracimy pieniądze (bo zakupionego w nieistniejącym sklepie towaru raczej nie zobaczymy fizycznie w swoim domu), ale i udostępniamy przestępcom swoje dane osobowe oraz, co również jest całkiem możliwe, dane dostępowe do rachunku bankowego.

Jak rozpoznać taki nieprawdziwy sklep? Jeśli zaproszenie do zakupów przyszło pocztą mailową, przez media społecznościowe czy któryś komunikator – zachowaj czujność. Jednak w wyszukiwarce również możesz natknąć się na oszustwo. Dlatego zawsze przyjrzyj się, jaki asortyment oferuje dany sprzedawca. Bardzo zróżnicowana oferta powinna wydać ci się podejrzana. Nieufność niech wzbudzi też nieprofesjonalny wygląd witryny oraz niespójne informacje dotyczące procesu zakupów. Warto odszukać też dane sprzedawcy i podjąć próbę osobistego kontaktu.

I, co najważniejsze, wyszukaj opinie na temat danego sklepu. Jest duża szansa, że ktoś już padł ofiarą oszusta i podzielił się tym nieprzyjemnym doświadczeniem z innymi konsumentami. Jednak i tu eksperci przestrzegają przed korzystaniem z nieznanych stron o dziwnym adresie. Popularne portale gromadzące opinie o przedsiębiorcach uniemożliwiają fałszowanie opinii.

Oszuści na popularnych platformach sprzedażowych?

Fałszywy sklep internetowy to oczywiście niejedyny sposób przestępców. Nieraz zdarza się też, że próbują oni podszyć się pod strony, które na co dzień darzymy zaufaniem. „Dokładnie zapoznaj się z ofertą. Jeżeli w treści jest jakiś link, kierujący rzekomo do dokładniejszego opisu, sprawdź go szczególnie uważnie. Zwróć uwagę na pasek adresowy po kliknięciu w link – czy nie odsyła do jakiejś podejrzanej strony, znajdującej się w nieznanej domenie, albo czy nie pojawia się w nim łatwy do przeoczenia błąd literowy, ukrywający podszywanie się pod znany podmiot, np. aukcjje. cc, ogloszenja.pl” radzą eksperci CERT.

To jednak nie koniec. Uzbrój się w cierpliwość i zweryfikuj sprzedawcę nawet, jeśli potwierdziłeś wiarygodność samego portalu internetowego. Oferty powinny być spójne, a w ogłoszeniu raczej nie należy spodziewać się linków przekierowujących do innych stron. Sprzedawca nie powinien też wymagać od ciebie dodatkowego logowania się w innym miejscu.

Jak zareagować, gdy kupiliśmy coś od oszusta?

Jeśli nieopatrznie dokonaliśmy zakupu w podstawionym sklepie lub w inny sposób zwiódł nas przestępca, warto zareagować jak najszybciej. Przede wszystkim, należy skontaktować się z bankiem oraz z policją. Sytuację można też zgłosić na www.incydent.cert.pl.

Przy tej okazji warto też przypomnieć sobie podstawowe prawa konsumenta na wypadek wszelkich nieudanych zakupów internetowych. Przede wszystkim, jeśli zamówiony towar jest niezgodny z ofertą (lub po prostu konsument się rozmyślił), można odstąpić od umowy i odesłać produkt do sprzedawcy – bez podania przyczyny – w ciągu 14 dni kalendarzowych, licząc od momentu doręczenia przesyłki. Sprzedawca ma natomiast kolejne 14 dni na zwrot pieniędzy. Powinna to być kwota równa cenie zakupu towaru oraz kwota, którą kupujący zapłacił za dostawę. Oczywiście, zwracany towar powinien być nieużywany, nie może być też w żaden sposób uszkodzony przez konsumenta.

Oczywiście, jeśli otrzymany towar jest wadliwy bądź wada została wykryta w trakcie używania zamówionego produktu, konsument może skorzystać z prawa do rękojmi lub gwarancji. Okres obowiązywania rękojmi wynosi 2 lata, natomiast szczegółowe warunki gwarancji określa sam producent. Roszczenia zarówno na podstawie rękojmi, jak i gwarancji przysługują konsumentowi nie tylko przy zakupie w sklepie stacjonarnym, ale również w przypadku zamówień internetowych.

Warto pamiętać, że powyższe zasady obowiązują nie tylko w Polsce, ale i na terenie całej Unii Europejskiej.

Anna Sadkowska-Rojek

Źródło: CERT

Artykuły powiązane

• Jak nie zostać oszukanym podczas zakupów. Co mówią przepisy na temat cen?
• PRZESTĘPCZOŚĆ W INTERNECIE. Cyberprzemoc – jak reagować? Co za nią grozi?
• NASZ PORADNIK. Na co uważać na zakupach podczas Black Friday?