Niezależnie od tego, czy zakupy robimy z listą potrzebnych produktów w ręku, czy też spontanicznie – nie chcemy przepłacić. Z tego powodu przeważnie porównujemy nie tylko skład produktów, ale także ich ceny. Informacja na temat tego, ile za dany produkt zapłacimy, powinna więc być rzetelna oraz klarowna, by konsument mógł skorzystać ze swojego prawa do swobodnego wyboru najbardziej odpowiadającej mu oferty.

Problem pojawia się, gdy chcemy porównać koszt produktów różniących się gramaturą – to właśnie wtedy pomocne powinny okazać się ceny jednostkowe, czyli przeliczenie na odpowiednią jednostkę miary (np. litr lub kilogram). Zwykle są one wyszczególnione mniejszym drukiem, poniżej ceny produktu. Niestety, nie zawsze tak jest, a co więcej – liczby podane na wywieszce lub produkcie niejednokrotnie nie zgadzają się z ceną naliczoną przy kasie.

Inspekcja Handlowa wzięła pod lupę ceny

W I połowie 2021 r. Inspekcja Handlowa skontrolowała łącznie 1530 przedsiębiorców. W toku wizytacji inspektorzy sprawdzili m.in., czy ceny są prawidłowo (czyli w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen) wyeksponowane, a także zweryfikowali zgodność ceny uwidocznionej zarówno z ceną naliczaną przy kasie, zakodowaną w czytniku, jak i przedstawioną w materiałach reklamowych.

Nieprawidłowości wykazano w przypadku połowy skontrolowanych przedsiębiorców (łącznie 816, czyli dokładnie 53,3 proc. skontrolowanych). W miejscach sprzedaży towarów brakowało cen oraz cen jednostkowych bądź były one błędne, a na stacjach benzynowych wskazano na nieprawidłową ekspozycję cen produktów. Z kolei w placówkach świadczących różnego rodzaju usługi, hotelach oraz na parkingach przeważnie brakowało cenników, a w przypadku lokali gastronomicznych problemem okazał się być brak w cenniku informacji o ilości nominalnej oferowanych potraw i napojów.

Co więcej, w 1050 placówkach inspektorzy dokonujący zakupu kontrolnego przed rozpoczęciem kontroli przyjrzeli się, czy w przypadku produktów sprzedawanych „na wagę” sprzedawcy pamiętają o odliczeniu wagi opakowania – w 55 przypadkach okazało się, że nie, co skutkowało pobraniem zbyt wysokiej należności.

„Podstawowym prawem konsumenta jest prawo do rzetelnej informacji. Konsument ma zatem prawo wiedzieć, ile kosztuje dany produkt lub usługa. Cena musi być widoczna, czytelna i jednoznaczna. Jeśli na półce widnieje niższa cena niż przy kasie – konsument ma prawo kupić produkt po niższej cenie. Przepisy nie wymagają, aby cena znajdowała się na każdym towarze. Znajdziemy ją na wywieszce - w sklepie, w kiosku, na poczcie - lub w cenniku. Porównujmy, ile kosztują podobne produkty. Ułatwiają to tzw. ceny jednostkowe – za kilogram, litr, 100 gramów, czy sztukę. Sprzedawca ma obowiązek je podawać” przypomina Tomasz Chróstny, prezes UOKiK.

Konsumencie, pamiętaj o swoich prawach

Zasady ekspozycji cen regulują przepisy ustawy z 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług. Robiąc zakupy lub korzystając z jakichś usług warto pamiętać m.in., że:

• cena produktu powinna być dobrze widoczna, umieszczona w miejscu ogólnodostępnym,

• powinna znajdować się na towarze, bezpośrednio przy nim lub w pobliżu,

• przedstawiona cena powinna być ostateczna (musi zawierać podatek),

• oprócz ceny na etykiecie powinna znaleźć się cena jednostkowa,

• w przypadku usług ceny powinny być zamieszczone w szczegółowym, ogólnodostępnym cenniku,

• w przypadku rozbieżności cen „na półce” i „przy kasie” konsument ma prawo do żądania sprzedaży towaru lub usługi po cenie dla niego najkorzystniejszej.

Od ostatniej zasady są jednak wyjątki. Art. 84 Kodeksu cywilnego daje sprzedawcy możliwość uchylenia się od oferty, gdy błąd jest istotny oraz gdy kupujący wiedział o błędzie lub mógł z łatwością ów błąd zauważyć. Mowa o sytuacji, w której konsument chciałby np. kupić buty znanej, drogiej marki, a umieszczona na metce cena danej pary byłaby znacznie niższa niż rynkowa. Szczególnie, gdyby miał on np. możliwość porównania ceny tych nadzwyczaj tanich butów z ceną innych egzemplarzy tego modelu dostępnych w sklepie.

Podsumowując, będąc na zakupach warto pamiętać o swoich prawach. Jeśli coś wzbudzi nasze wątpliwości, możemy zwrócić się z prośbą o pomoc do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (infolinia konsumencka: 801 440 220 lub 22 290 89 16) lub do Inspekcji Handlowej.

Anna Sadkowska-Rojek

Źródło: UOKiK

Artykuły powiązane

• Oszustwa na serwisach aukcyjnych i przy handlu w internecie. Ostrzegamy przed nowymi metodami przestępców
• PRAWNIK WYJAŚNIA. Handel w niedzielę. Jakie czekają nas zmiany w prawie?