Przepisy dotyczące broni palnej zawarte są w ustawie o broni i amunicji z 22 maja 1999 roku, która uchyliła wcześniejszą ustawę o broni, amunicji i materiałach wybuchowych z 31 stycznia 1961 roku. Ustawa zawiera szereg definicji odnoszących się do broni i innych narzędzi służących np. do obezwładniania napastnika czy samoobrony. Nakłada także na użytkowników zakaz przeróbek broni, które zmieniałyby jej pierwotną charakterystykę np. w taki sposób, że osiąga ona parametry broni, dla której wymagane jest pozwolenie w celu obejścia procedury jego uzyskania.

Definicja ustawowa broni palnej ujęta jest w art. 7 ustawy:

1.

W rozumieniu ustawy bronią palną jest każda przenośna broń lufowa, która miota, jest przeznaczona do miotania lub może być przystosowana do miotania jednego lub większej liczby pocisków lub substancji w wyniku działania materiału miotającego.

1a.

W rozumieniu ustawy za dający się przystosować do miotania jednego lub większej liczby pocisków lub substancji w wyniku działania materiału miotającego uznaje się przedmiot, który ze względu na swoją budowę lub materiał, z którego jest wykonany, może być łatwo przerobiony w celu miotania.

2.

W rozumieniu ustawy bronią palną sygnałową jest urządzenie wielokrotnego użycia, które w wyniku działania sprężonych gazów, powstających na skutek spalania materiału miotającego, jest zdolne do wystrzelenia z lufy o kalibrze nie mniejszym niż 25 mm substancji w postaci ładunku pirotechnicznego celem wywołania efektu wizualnego lub akustycznego.

3.

W rozumieniu ustawy bronią palną alarmową jest urządzenie wielokrotnego użycia, które w wyniku działania sprężonych gazów, powstających na skutek spalania materiału miotającego, wywołuje efekt akustyczny, a wystrzelona z lufy lub elementu ją zastępującego substancja razi cel na odległość nie większą niż 1 metr.

Przepisy zawierają także definicję broni pneumatycznej w art. 8 ustawy:

W rozumieniu ustawy bronią pneumatyczną jest niebezpieczne dla życia lub zdrowia urządzenie, które w wyniku działania sprężonego gazu jest zdolne do wystrzelenia pocisku z lufy lub elementu ją zastępującego i przez to zdolne do rażenia celu na odległość, a energia kinetyczna pocisku opuszczającego lufę lub element ją zastępujący przekracza 17 J.

Pozwolenie na broń w myśl obecnie obowiązujących przepisów ustawy jest dokumentem urzędowym, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji lub Komendanta Powiatowego Policji na wniosek zainteresowanego. Wnioskujący musi oprócz formalnego wniosku spełnić ustawowo przewidziane przesłanki, a te znajdują się w art. 10 ustawy. Wymienia on szereg warunków, które są obligatoryjne, aby ubiegać się o tego typu pozwolenie, ale nie zawsze ich spełnienie gwarantuje pozytywne rozpatrzenie wniosku. Istotne dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku jest także to, czy wnioskujący nie stanowi zagrożenia dla siebie czy porządku i bezpieczeństwa publicznego. Ocena tych przesłanek pozostaje w gestii organu wydającego pozwolenie i ich interpretacja również pozostaje w zakresie tych kompetencji. Może się więc zdarzyć sytuacja, gdzie pomimo pozornego spełnienia ustawowych wymagań otrzymamy decyzję odmowną.

Według art. 10 ust 2 pozwolenie na broń wydaje się w celach:

• ochrony osobistej;

• ochrony osób i mienia;

• łowiecki;

• sportowych;

• rekonstrukcji historycznych;

• kolekcjonerskich;

• pamiątkowych;

• szkoleniowych;

Oprócz powyższego, zainteresowany we wniosku musi uwzględnić ważną przyczynę, która tożsama jest z zapisami ust. 3 tj.:

• stałe, realne i ponadprzeciętne zagrożenie życia, zdrowia lub mienia – dla pozwolenia na broń do celów ochrony osobistej, osób i mienia;

• posiadanie uprawnień do wykonywania polowania, ustalonych na podstawie odrębnych przepisów – dla pozwolenia na broń do celów łowieckich;

• udokumentowane członkostwo w stowarzyszeniu o charakterze strzeleckim, posiadanie kwalifikacji sportowych, o których mowa w art. 10b sporty o charakterze strzeleckim - egzamin, oraz licencji właściwego polskiego związku sportowego – dla pozwolenia na broń do celów sportowych;

• udokumentowane członkostwo w stowarzyszeniu, którego statutowym celem jest organizowanie rekonstrukcji historycznych oraz zaświadczenie potwierdzające czynny udział w działalności statutowej – dla pozwolenia na broń do celów rekonstrukcji historycznych;

• udokumentowane członkostwo w stowarzyszeniu o charakterze kolekcjonerskim – dla pozwolenia na broń do celów kolekcjonerskich;

• udokumentowane nabycie broni w drodze spadku, darowizny lub wyróżnienia – dla pozwolenia na broń do celów pamiątkowych;

• posiadanie uprawnień, określonych w odrębnych przepisach do prowadzenia szkoleń o charakterze strzeleckim oraz udokumentowane zarejestrowanie działalności gospodarczej w zakresie szkoleń strzeleckich – dla pozwolenia na broń do celów szkoleniowych.

Co warte podkreślenia, ustawa wymienia też katalog broni i urządzeń, których posiadanie nie wymaga specjalnego zezwolenia. Katalog ten jest zamknięty i zawarty w art. 11 ustawy.

I tak m.in. nie będzie konieczne posiadanie zezwolenia na broń pozostająca w zbiorach muzealnych, pozbawioną cech użytkowych np. przez przewiercenie komory nabojowej, broni alarmowej kalibru do 6mm. Nie będzie też wymagane pozwolenie od rusznikarzy działających na podstawie odrębnych przepisów, przedsiębiorców dokonujących obrotu bronią i amunicją na podstawie oddzielnych koncesji, posiadaczy miotaczy gazu obezwładniającego czy broni kolekcjonerskiej sprzed 1885 roku lub jej replik (tzw. broni rozdzielnego ładowania).

Przepisy przewidują także wyłączenia prawne, które stanowią przeszkodę w uzyskaniu pozwolenia. W ściśle określonych sytuacjach faktycznych, organ odpowiedzialny może wydać decyzję odmowną. Należą do nich w szczególności sytuacje dotyczące:

• osoby stanowiącej zagrożenie dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego;

• osoby poniżej 21. roku życia (osoby młodsze, ale mające ukończone lat 18 mogą uzyskać pozwolenie na broń do celów łowieckich lub sportowych na wniosek szkoły, organizacji sportowej, Polskiego Związku Łowieckiego albo stowarzyszenia obronnego);

• osoby z zaburzeniami psychicznymi wymienionymi w ustawie z 19 sierpnia 1994 o ochronie zdrowia psychicznego;

• osoby o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej oraz wykazujące istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego;

• osoby uzależnionej od alkoholu lub substancji psychoaktywnych;

• osoby nieposiadającej miejsca stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

• osoby skazanej prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;

• osoby skazanej prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu bądź przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia;

Powyższe podsumowanie wskazuje na dość restrykcyjne podejście ustawodawcy do kwestii posiadania broni, czemu nie trudno się dziwić, biorąc pod uwagę powagę sprawy i wynikające z sytuacji posiadania broni przez osoby niepowołane zagrożenia. Mogłoby się wydawać, że tego typu przepisy skutecznie zniechęcają do starania się o pozwolenie, ale praktyka pokazuje, że tych przybywa. Według policyjnych statystyk liczba wydawanych pozwoleń na broń rośnie z roku na rok. W roku 2018 było to ponad 215tys, w roku 2019 niespełna 225tys, a w roku 2020 235tys. Większość z wydawanych zezwoleń dotyczy celu łowieckiego i sportowego. Cel ochrony osobistej plasuje się dopiero na trzeciej pozycji. Planowana nowelizacja ustawy ma w pewnych aspektach dokonać swoistej liberalizacji przepisów, ale jakie będą szczegóły projektu przedłożonego pod głosowania w Sejmie i Senacie jeszcze nie wiemy. Ewentualne zmiany po wejściu w życie przepisów omówimy na naszych łamach zaraz po ich publikacji w dziennikach urzędowych. Jak zwykle zachęcamy do zadawania pytań w tym i pokrewnych tematach na adres kontaktowy naszej redakcji.

Piotr Cichocki

Artykuły powiązane

• Obrona konieczna. Wyjaśniamy, co na jej temat mówi polskie prawo
• Monitoring w miejscach publicznych. Wyjaśniamy wątpliwości prawne
• Kryptowaluty. Wyjaśniamy, czym są i jak uniknąć oszustw z nimi związanych