Ministerstwo Sprawiedliwości już w połowie listopada zapowiedziało propozycję zmian w obowiązujących przepisach, które miałyby wzmocnić ochronę Polski przed szkodliwym działaniem różnych środowisk. Obecnie, według ministra Zbigniewa Ziobry kary za działania wymierzone w wizerunek Polski lub związane ze szpiegostwem są zbyt niskie: „Dzisiaj te kary są bardzo łagodne. To naprawdę musi się zmienić, bo żyjemy w innych czasach. Realia i kontekst sytuacji wokół Polski bardzo się zmienił i działania na szkodę państwa muszą być dużo bardziej kosztowne niż to ma miejsce dziś, więc takie zmiany do Kodeksu karnego też mogę już z góry zapowiedzieć” – podkreślał minister.

Ministerstwo wskazuje, że tam, gdzie dochodzi do rażących naruszeń wszczynane są postępowania przez prokuraturę, a godząca w dobre imię Polski i polskich służb mundurowych postawa niektórych polityków i celebrytów zasługuje nie tylko na krytykę ze strony opinii publicznej, ale często także na postawienie zarzutów. Działalność taka może wypełniać znamiona czynów zabronionych, za które w polskim systemie prawnym grożą konkretne sankcje.

Przyjrzyjmy się zatem, jakie kary przewiduje kodeks za tego typu przestępstwa. Katalog przedstawimy od najcięższego kalibru przestępstwa jakim jest szpiegostwo. Kodeks karny odnosi się do tego w art. 130:

§ 1.

Kto bierze udział w działalności obcego wywiadu przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej,

podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

§ 2.

Kto, biorąc udział w obcym wywiadzie albo działając na jego rzecz, udziela temu wywiadowi wiadomości, których przekazanie może wyrządzić szkodę Rzeczypospolitej Polskiej,

podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3.

§ 3.

Kto, w celu udzielenia obcemu wywiadowi wiadomości określonych w § 2, gromadzi je lub przechowuje, wchodzi do systemu informatycznego w celu ich uzyskania albo zgłasza gotowość działania na rzecz obcego wywiadu przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej,

podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 4.

Kto działalność obcego wywiadu organizuje lub nią kieruje, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze 25 lat pozbawienia wolności.

Jak widać, podstawowa działalność na rzecz obcego wywiadu karana jest pozbawieniem wolności od roku do lat dziesięciu. Kara dzięki temu może być dopasowana do ciężaru czynu zabronionego. Z kolei za organizację lub kierowanie działalnością wywiadowczą na rzecz innego państwa i szkodę Polski, sprawca podlega karze minimum 5 lat pozbawienia wolności lub karze 25 lat pozbawienia wolności. Wymiar kary wydaje się w tym przypadku surowy, ale trzeba jednocześnie pamiętać, że najcięższe przestępstwa szpiegowskie narażają nas nie tylko na straty wizerunkowe Polski, ale przede wszystkim zagrażają stabilności i bezpieczeństwu instytucji państwowych i obywateli. Tego typu działalność może doprowadzić do katastrofalnych w skutkach zamachów terrorystycznych, prowokacji przygranicznych czy dywersji pogarszającej zdolności obronne Polski. Spoglądając z tej perspektywy na minimalny wymiar można odnieść wrażenie, że przewidywana kara jest stosunkowo niska.

Kolejnym przestępstwem, na które warto zwrócić uwagę jest opisane w art. 133 znieważenie Narodu lub Rzeczpospolitej Polskiej:

Kto publicznie znieważa Naród lub Rzeczpospolitą Polską, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Kara maksymalna 3 lat pozbawienia wolności bez dolnej granicy nie jest w tym przypadku przesadnie surowa, dodatkowo sąd może odstąpić od jej wymierzenia, kiedy, co miało już miejsce, potraktuje tego typu działanie jako satyrę czy choćby happening artystyczny. Niestety tego typu argument pojawia się bardzo często w sytuacji, kiedy sprawcy faktycznie chcą dokonać zniewagi, a później sięgają po linię obrony pod tytułem „satyra”. W związku z tym uzasadnione byłoby zastanowienie się nad zmianą lub doprecyzowaniem tego przepisu w taki sposób, aby prewencyjna rola nieuchronnej kary działała na wyobraźnię potencjalnych sprawców.

W kwestii zniewagi istotne jest też przytoczenie treści art. 137 Kodeksu karnego:

§ 1.

Kto publicznie znieważa, niszczy, uszkadza lub usuwa godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę lub inny znak państwowy,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 2.

Tej samej karze podlega, kto na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej znieważa, niszczy, uszkadza lub usuwa godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę lub inny znak państwa obcego, wystawione publicznie przez przedstawicielstwo tego państwa lub na zarządzenie polskiego organu władzy.

Do tego typu sytuacji dochodziło niestety nie tylko na obszarze przygranicznym, a tego typu zdarzenia powinny być powodem do zastanowienia się nad zaostrzeniem kar, które w tym przypadku są stosunkowo łagodne.

Wreszcie sytuacje, które zbulwersowały opinię publiczną, kiedy dopuściła się ich jedna ze znanych celebrytek, mianowicie znieważenie funkcjonariusza publicznego lub organu konstytucyjnego RP. Traktuje o tym art. 226 Kodeksu karnego:

§ 1.

Kto znieważa funkcjonariusza publicznego lub osobę do pomocy mu przybraną, podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 2.

Przepis art. 222 naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego lub osoby do pomocy mu przybranej § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 3.

Kto publicznie znieważa lub poniża konstytucyjny organ Rzeczypospolitej Polskiej, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Postawa celebrytki spotkała się z krytyką nie tylko ze strony wymiaru sprawiedliwości, ale też opinii publicznej. Powyższe kary nie są może dotkliwe, ale w tej sytuacji warto zwrócić uwagę na dodatkowy efekt nagłośnienia sprawy, jakim jest utrata popularności i skaza wizerunkowa, która z pewnością będzie dla takiej osoby dotkliwa finansowo.

Podsumowując, powyższe zestawienie przedstawia obecnie obowiązujące przepisy dotyczące szpiegostwa, znieważania Polski, symboliki, Narodu czy funkcjonariuszy publicznych. Jak tylko pojawią się konkretne projekty dotyczące nowelizacji tych przepisów, przygotujemy dla naszych czytelników szczegółowe opracowanie przewidywanych zmian. Pamiętajmy, że jako obywatele jesteśmy zobowiązani nie tylko do przestrzegania prawa, ale do szeroko pojętego szacunku dla instytucji, symboliki i służby na rzecz Rzeczpospolitej Polskiej.

W razie jakichkolwiek pytań dotyczących tej tematyki zachęcamy do przesyłania ich na naszą skrzynkę kontaktową: kontakt@poznajfakty.pl.

Piotr Cichocki

Artykuły powiązane

• Raport IAOM. 7 fake newsów na temat kryzysu na granicy polsko-białoruskiej. Tak manipulują politycy i celebryci
• NASZ RAPORT. Hybrydowy atak na Polskę. Jaki jest stan prawny dotyczący nielegalnego przekraczania granicy?
• RAPORT IAOM. Atak hybrydowy na Polskę - niemieckie media powielają narrację Białorusi i Rosji