Radykalnie wyższe maksymalne stawki mandatów i grzywien z wykroczenia drogowe

Projekt przewiduje zmianę w Kodeksie wykroczeń, zakładającą w przypadku wykroczeń drogowych podwyższenie maksymalnej wysokości grzywny z 5 tys. zł do 30 tys. zł. Kwot tych nie należy mylić z maksymalnymi wysokościami mandatów (grzywien nakładanych w postępowaniu mandatowym), które zostaną podniesione z 500 zł do  5 tys. zł, w przypadku zbiegu wykroczeń - do 6 tys. zł. W sytuacji niewskazania na żądanie uprawnionego organu, komu został pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, czyli kiedy np. właściciel samochodu, który dostanie mandat z fotoradaru i odmówi wskazania sprawy, mandat wyniesie nawet 8 tys. zł.

Grzywna do 30 tys. zł nie będzie dotyczyła drobniejszych wykroczeń takich jak jazda bez świateł mijania, niezachowanie ostrożności na drodze wewnętrznej czy nieusuwanie zasp śnieżnych. Grzywna może zostać orzeczona jedynie przez sąd, w przeciwieństwie do mandatu nakładanego przez policję i inne organy. O maksymalnej stawce grzywny będziemy jednak mówili w przypadku najbardziej drastycznych wykroczeń, które wpływają na ryzyko utraty życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego, np. znaczące przekraczanie dopuszczalnej prędkości czy wyprzedzanie na przejściu dla pieszych.

Punkty karne na nowych zasadach

Okres, po którym punkty karne będą usuwane z ewidencji zostanie wydłużony z roku do dwóch lat. Wprowadzony zostanie też mechanizm uzależniający usunięcie punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego od uregulowania mandatu. W przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie, punkty będą kasowane dopiero po upływie 2 lat od dnia zapłaty grzywny, czyli po odpowiednio dłuższym okresie od naruszenia. Powinno to zapewnić szybkie i skuteczne doprowadzenie do wykonania kary.

Za naruszenie przepisów ruchu drogowego kierowca będzie mógł dostać nawet 15 punktów karnych, a nie 10, jak dotychczas. Limit  punktów karnych, po przekroczeniu którego traci się prawo jazdy, nie ulegnie zmianie. 

Podniesienie minimalnych kar za niektóre wykroczenia

Ustawa wprowadza nowe typy wykroczeń oraz podnosi minimalne kary za niektóre, najbardziej rozpowszechnione i jednocześnie powodujące największe zagrożenia wykroczenia. Nowym rozwiązaniem jest kara grzywny w wysokości nie mniejszej niż 1500 zł za wykroczenie, które skutkuje uszkodzeniem mienia lub spowodowaniem naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia trwającego nie dłużej niż 7 dni (tzw. „lekki uszczerbek na zdrowiu”).

Wzmocnienie ochrony pieszych

Nowością są przepisy dotyczące kar za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu, tj. zmuszenie pieszego do zatrzymania się, zwolnienia lub przyspieszenia kroku. Jest to związane z niedawną nowelizacją Prawa o ruchu drogowym, która rozszerzyła zasadę pierwszeństwa pieszych na przejściu. Kierowca, zbliżając się do przejścia dla pieszych, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność, zmniejszyć prędkość tak, aby nie narazić na niebezpieczeństwo pieszego znajdującego się na tym przejściu albo na nie wchodzącego i ustąpić pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na tym przejściu albo wchodzącemu na to przejście (z wyjątkiem tramwaju). W przypadku popełnienia takiego naruszenia, kara wyniesie nie mniej niż 1500 zł. Jeśli w ciągu 2 lat sprawca ponownie popełni takie naruszenie, to kara wyniesie nie mniej niż 3 tys. zł. Ponadto, w razie spowodowania realnego i konkretnego zagrożenia bezpieczeństwa dla życia i zdrowia pieszego, sąd wobec kierującego pojazdem mechanicznym będzie mógł orzec środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów.

Prowadzenie pod wpływem alkoholu

W przypadku prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu, kara wyniesie co najmniej 1000 zł w przypadku pojazdu innego niż mechaniczny oraz co najmniej 2500 zł w przypadku pojazdu mechanicznego. Jeśli w ciągu 2 lat sprawca ponownie popełni takie naruszenie, minimalna stawka kary będzie dwukrotnie wyższa. Zwiększenie minimalnego zagrożenia kary grzywny uzasadniane jest niezwykle wysoką szkodliwością społeczną takich wykroczeń drogowych.

Przekraczanie dopuszczalnej prędkości

Minimalną wysokość kary wobec sprawcy kierującego pojazdem mechanicznym, który przekracza dopuszczalną prędkość jazdy o ponad 30 km/h wyniesie 800 zł, niezależnie od faktu, czy naruszenie zostało stwierdzone w obszarze zabudowanym czy też poza tym obszarem. Jeśli sprawca ponownie popełni takie wykroczenie w ciągu 2 lat, to zostanie ukarany grzywną nie niższą niż 1600 zł.

Jazda bez uprawnień

Prowadzenie pojazdu na drodze publicznej, strefie zamieszkania i strefie ruchu bez wymaganego uprawnienia będzie skutkowało karą od 1500 zł, a w przypadku ponownego popełnienia takiego wykroczenia w ciągu 2 lat grzywna wyniesie nie mniej niż 3000 zł.

Przejazdy kolejowe

Za wykroczenie polegające na naruszeniu zakazu objeżdżania lub omijania opuszczonych zapór lub półzapór oraz wjeżdżania lub wejścia na przejazd kolejowy, jeśli opuszczanie ich zostało rozpoczęte lub podnoszenie ich nie zostało zakończone, oraz wjeżdżania lub wchodzenia na przejazd kolejowy, jeśli po jego drugiej stronie nie ma miejsca do kontynuowania jazdy lub przejścia, będzie grozić kara w minimalnej wysokości 2000 zł.

Tamowanie lub utrudnianie ruchu

Zachowania polegające na tamowaniu lub utrudnianiu ruchu na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu będą karane grzywną nie mniejszą niż 500 zł.

Zakaz wyprzedzania

Osoba kierująca pojazdem mechanicznym, niestosująca się do zakazu wyprzedzania określonego ustawą bądź znakiem drogowym (np. przejściu dla pieszych i bezpośrednio przed nim) będzie podlegać karze od 1000 zł.

Utrata prawa jazdy na 3 miesiące za fałszowanie wskazań tachografu

Projekt przewiduje odebranie prawa jazdy na okres 3 miesięcy w przypadku ingerencji w system tachografów przez kierujących pojazdami w przewozach drogowych. Rozwiązanie to ma wpłynąć na poprawę bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz zapewnić przestrzeganie zasad uczciwej konkurencji wśród podmiotów wykonujących przewozy drogowe.

Powiązanie stawek ubezpieczenia OC z bezpieczeństwem jazdy

Ustawa przewiduje powiązanie stawek obowiązkowego ubezpieczenia OC z liczbą punktów karnych i rodzajem popełnionych dotychczas wykroczeń drogowych. Będzie to możliwe dzięki wykorzystaniu danych o punktach karnych przyznanych kierowcom i o naruszeniach ruchu drogowego, za które je przyznano, w analizie i obliczeniach ryzyka ubezpieczeniowego. Wykorzystanie informacji o punktach karnych pozwoli na urealnienie wysokości składki ubezpieczeniowej przez dokładniejsze powiązanie jej z generowanym przez kierowcę ryzykiem. Oczekiwanym skutkiem takiego zabiegu jest systematyczne zmniejszanie się liczby wypadków z ofiarami śmiertelnymi i poważnie rannymi w wyniku poprawy zachowań kierowców na drodze po realnym uzależnieniu wysokości składek na ubezpieczenia od kultury jazdy.

Opisywane rozwiązanie polega na poszerzeniu dostępu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego o szczegółowo określony katalog danych z Centralnej Ewidencji Kierowców obejmujący:

• 1) rodzaj wykroczeń lub przestępstw stanowiących naruszenia przepisów ruchu drogowego, w tym kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu;

• 2) liczbę popełnionych wykroczeń lub przestępstw stanowiących naruszenia przepisów ruchu drogowego;

• 3) klasyfikację popełnionych naruszeń przepisów ruchu drogowego jako wykroczenia albo przestępstwa;

• 4) liczbę punktów przypisanych do wykroczeń lub przestępstw stanowiących naruszenie przepisów ruchu drogowego;

• 5) datę popełnionych wykroczeń lub przestępstw stanowiących naruszenia przepisów ruchu drogowego.

Tak określony katalog danych będzie podlegać anonimizacji przed dalszym jego przetworzeniem, aby w postaci anonimowej służył do opracowania i stosowania metod i modeli oceny ryzyka ubezpieczeniowego oraz przygotowania opracowań analitycznych. Za pomocą opracowanego przez Fundusz modelu aktuarialnego będzie otrzymywany wynik punktowy, wskazujący na wysokość ryzyka ubezpieczeniowego dla osoby (posiadacza pojazdu mechanicznego) o wskazanych cechach i na udział w tym ryzyku wskazanych wyżej kategorii danych.

Następnie Fundusz przekazywać będzie wnioskowane przez zakład ubezpieczeń dane z Centralnej Ewidencji Kierowców lub opracowany na ich podstawie wynik punktowy, opisujący wkład tych danych w ryzyko ubezpieczeniowe dla konkretnej osoby w celu oceny ryzyka ubezpieczeniowego i weryfikacji danych podanych przez ubezpieczającego, ubezpieczonego lub osobę, na rzecz której ma być zawarta umowa ubezpieczenia, w tym do stosowania taryfy w zależności od okresu bezszkodowego. Po zakończonej ocenie zakład ubezpieczeń będzie miał obowiązek niezwłocznie usunąć pobrane za pośrednictwem Funduszu dane o punktach karnych dotyczące konkretnej osoby. Obowiązek ten nie będzie dotyczyć wyniku punktowego uzyskanego przez model aktuarialny opracowany przez Fundusz. Podobnie Fundusz, po zakończeniu czynności, dla których przetwarzanie danych osobowych jest niezbędne, poddawałby je anonimizacji i przechowywał w tej formie do celów dalszego opracowania modeli aktuarialnych i opracowań analitycznych.

Instytut Audytu Obiektywizmu Medialnego

grudzień 2021

Artykuły powiązane

• NASZ RAPORT. Prawa i obowiązki kierowców. Co mówią w tej sprawie przepisy?
• UWAGA KIEROWCY! Nowe znaki na polskich drogach. Łatwiej znajdziemy punkt ładowania aut elektrycznych
• WAŻNE DLA KIEROWCÓW. Wiemy, ile kilometrów autostrad i ekspresówek uda się jeszcze otworzyć w tym roku