Raporty
NASZ RAPORT. Prawa i obowiązki kierowców. Co mówią w tej sprawie przepisy?
Badania techniczne, obowiązkowe ubezpieczenie OC, opony zimowe, dokument prawa jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu, karta pojazdu – to hasła związane z codzienną eksploatacją samochodów osobowych (i nie tylko), które nie są nam obce. Jednak jak kształtują się obecnie przepisy dotyczące nakazu posiadania przy sobie dokumentów potwierdzających powyższe uprawnienia lub konkretne cechy techniczne pojazdu? Czy jest obowiązek stosowania opon zimowych? Wyjaśniamy w odpowiedzi na pytania naszych czytelników.
W ostatnich latach mieliśmy do czynienia z kilkoma zmianami dotyczącymi obowiązków nakładanych na kierowców samochodów osobowych. W czasie rozwoju cyfryzacji, która nie omija administracji publicznej, wprowadzane jest wiele rozwiązań, które stanowią ułatwienie dla kierowców. Przyjrzeliśmy się tym zmianom i przedstawiamy zbiór najważniejszych i przydatnych informacji.
Badania techniczne
Badania techniczne spędzają sen z powiek kierowców, ale są niewątpliwie koniecznym elementem systemu, zapewniającym bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu drogowego. Obecnie przepisy dotyczące badań technicznych zawarte są w ustawie Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r., a konkretnie w art. 81. Przepisy te nakładają na właściciela pojazdu obowiązek przeprowadzenia badań technicznych pojazdów, określają rodzaje badań technicznych oraz określają terminy i okresy interwałowe w jakich badania te trzeba przeprowadzać. Warto zwrócić uwagę na fakt, że obecnie podczas badania technicznego, do zbiorowego systemu informatycznego zapisującego dane naszego auta CEPiK, wprowadza się oprócz wyniku samego badania także odczyt z drogomierza, co w znacznej mierze przeciwdziała procederowi „cofania liczników”.
Po przeprowadzonym badaniu uzyskujemy także wpis do papierowego dowodu rejestracyjnego z informacją o dacie przeprowadzonego badania, dacie kolejnego badania oraz pieczątką Stacji Kontroli Pojazdów, która badanie przeprowadzała. SKP wystawia także papierowe zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu z informacją o jego wyniku, a w przypadku negatywnego wyniku badania z listą usterek, które nie dopuszczają pojazdu do ruchu. Ujawniony podczas kontroli drogowej brak aktualnych badań technicznych może skutkować zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego, karą grzywny, a w skrajnych przypadkach, kiedy pojazd stanowi zagrożenie dla ruchu drogowego, nawet odholowanie na policyjny parking. Informujemy więc i przestrzegamy jednocześnie – badania techniczne są obowiązkowe i tego rygoru należy bezwzględnie przestrzegać.
Ubezpieczenia
Obowiązkowe ubezpieczenie OC dla kierowców swoje podstawy prawne ma w Ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z 22 maja 2003 r. Ustawa ta nakłada bezwzględny obowiązek posiadania polisy OC przez właścicieli pojazdów. Polisa powiązana jest z samochodem i poniekąd z właścicielem pojazdu, głównie w celu kalkulacji wysokości składki. Towarzystwo ubezpieczeniowe nie może odmówić nam ubezpieczenia pojazdu, o czym stanowi art. 5. Ustawy – ma jednak prawo do oceny ryzyka i kalkulacji wysokości składki według własnych wytycznych.
Zgodnie z przepisami nie można zakupić polisy z datą wsteczną – okres obowiązywania ochrony ubezpieczeniowej rozpoczyna się najwcześniej w dniu podpisania umowy, czyli datą aktualną lub przyszłą. Należy o tym pamiętać w sytuacji nabycia pojazdu – jeżeli wygasła jego polisa musimy niezwłocznie, tego samego dnia przystąpić do nowego ubezpieczenia, inaczej grożą nam surowe kary pieniężne za brak aktualnej polisy OC. Organami upoważnionymi do weryfikacji posiadania polisy są Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, policja i Inspekcja Transportu Drogowego. Od 1 października 2018 r. kierowcy nie muszą wozić ze sobą odcinka potwierdzającego nabycie polisy OC – te informacje znajdują się w systemie informatycznym CEPiK. Należy jednak pamiętać, że ta informacja nie dotyczy wyjazdów zagranicznych, gdzie służby mogą nie dysponować dostępem do polskiej bazy danych (np. na terytorium poza UE). W takich sytuacjach należy zabrać ze sobą potwierdzenie zawarcia polisy do wglądu podczas ewentualnej kontroli.
Prawo jazdy
Dokument prawa jazdy w formie tradycyjnej, czyli plastikowego blankietu może być wydany na czas nieoznaczony lub na czas oznaczony, ale co istotne w kontekście naszych rozważań od 5 grudnia 2020 r. kierowca nie ma obowiązku posiadania go podczas kierowania pojazdem. Oczywiście nie oznacza to możliwości kierowania bez uprawnień, te trzeba zdobyć i w momencie prowadzenia pojazdu posiadać. Nowelizacja przepisów zniosła po prostu obowiązek posiadania dokumentu przy sobie. Zamiast plastikowego blankietu możemy wyposażyć się w jego elektroniczny odpowiednik tzw. mPrawo Jazdy lub zainstalować je jako moduł w aplikacji mObywatel. W aplikacji umieszczone są nasze dane osobowe, istotne dla ważności dokumentów terminy, informacja o kategorii uprawnień, ich wydawcy, a nawet o ilości punktów karnych jakie posiadamy na swoim koncie.
Zarówno aplikacja mObywatel jak i jej poszczególne moduły (mPrawo Jazdy, mPojazd, Unijny Certyfikat Covid czy system eRecepta) przygotowane są przez Ministerstwo Cyfryzacji przy współpracy z innymi Resortami i kolejno przenoszą do wersji cyfrowych istotne w codziennym życiu urzędowe dokumenty. Tutaj zwracamy uwagę na kolejne ułatwienie – obecność cyfrowego prawa jazdy w systemie oznacza, że podczas ewentualnej kontroli nie musimy posiadać przy sobie telefonu z aplikacją, wystarczy, że podamy kontrolującemu policjantowi lub innemu upoważnionemu urzędnikowi nasze dane, a ten będzie miał podgląd do danych w systemie informatycznym. Obecnie obowiązujące przepisy znoszą więc obowiązek posiadania fizycznego oraz cyfrowego dokumenty przy sobie podczas kierowania pojazdem.
Dowód rejestracyjny pojazdu potwierdza rejestrację pojazdu w Polsce i jest wydawany przez odpowiedni wydział komunikacji urzędu miasta lub starostwa. Dokument wydawany jest w formie papierowej, zawiera szczegółowe informacje dotyczące rejestracji w kraju i zagranicą, danych technicznych pojazdu, właścicieli, oraz pieczątki SKP potwierdzające posiadanie aktualnych badań technicznych. Dowód rejestracyjny jest też niezbędnym dokumentem przy załatwianiu wszelkich formalności związanych z pojazdem np. sprzedaży, wyjeździe zagranicę itp. Podobnie jak w przypadku polisy OC, od 1 października 2018 r. zniesiony został obowiązek fizycznego posiadania tego dokumentu podczas kierowania pojazdem. Wszelkie informacje zawarte w dowodzie rejestracyjnym przeniesione zostały do centralnego systemu informatycznego, a kierowcy mogą w aplikacji mObywatel pobrać moduł mPojazd, który zawiera dane rejestracyjne pojazdu i może okazjonalnie zastępować dowód rejestracyjny. Nie jest to jednak niezbędne, gdyż właściwe w sprawie ewentualnej kontroli służby mają dostęp do systemu i mogą zweryfikować dane dotyczące pojazdu w sposób zdalny. Musimy jedynie wiedzieć, gdzie obecnie znajduje się dowód rejestracyjny (np. w domu, w pracy, u rodziny) i faktycznie być w jego posiadaniu (ewentualne zagubienie dokumentu należy niezwłocznie zgłosić w odpowiednim Wydziale Komunikacji i wystąpić o wydanie kolejnego na podstawie Karty Pojazdu).
Karta pojazdu
Karta pojazdu jest z kolei dokumentem emitowanym przez Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych, wystawianym na konkretny pojazd przez jego producenta lub miejscowego przedstawiciela danej marki, który wprowadza dany pojazd do obrotu handlowego. W przypadku zakupu pojazdu używanego poprzedni właściciel zobowiązany jest przekazać nam wcześniej wystawiony dokument. W przypadku pierwszej rejestracji pojazdu zakupionego zagranica kartę pojazdy wyda nam organ rejestrujący w Polsce.
Wydanie karty pojazdu jest zatem, zgodnie z ustawą, obowiązkowe dla wszystkich pojazdów rejestrowanych po 1999 r. Nie ma obowiązku posiadania karty podczas kierowania pojazdem, nie podlega ona kontroli drogowej. Nie jest wskazane także przechowywanie karty w pojeździe, gdyż na wypadek kradzieży złodziej uzyskuje teoretyczną możliwość sfałszowania umowy kupna-sprzedaży i rejestracji pojazdu. Najbezpieczniej zatem tego typu dokumenty przechowywać w domu lub przeznaczonych do tego depozytach.
Opony zimowe
Opony zimowe i ich stosowanie nie są w Polsce unormowane. Oznacza to, że nie istnieje obowiązek użytkowania takich opon w warunkach zimowych, który byłby usankcjonowany w przepisach powszechnie obowiązujących. Oczywiście policja, specjaliści od ruchu drogowego czy nawet zawodowi kierowcy zalecają stosowanie opon zimowych, aczkolwiek takie rozwiązanie obecnie zależy tylko od decyzji kierowcy. Odpowiedzialni kierowcy powinni wiedzieć, że stosowanie tego typu ogumienia zalecane jest już przy temperaturach powietrza poniżej 7 stopni Celsjusza. Wynika to z różnic w konstrukcji i mieszanki tworzywa, z którego produkowane są opony. W uproszczeniu opony zimowe różnią się parametrami technicznymi od letnich.
Podobnie niezalecane jest użytkowanie opon zimowych latem. Dobrym rozwiązaniem na nasze warunki pogodowe mogą być wysokiej klasy opony całosezonowe posiadające np. homologację zimową. Co warte podkreślenia, kraje Unii Europejskiej mają w tej materii zróżnicowane przepisy. Obowiązek stosowania opon zimowych dotyczy np. Szwecji w okresie od 1 grudnia do 31 marca. W innych krajach, takich jak Niemcy, Austria czy Chorwacja obowiązek ten uzależniony jest od warunków pogodowych. Przed wyjazdem zagranicę w okresie zimowym warto upewnić się jakie przepisy obowiązują w kraju, do którego się udajemy lub przez który przejeżdżamy.
Podsumowując, w ostatnim okresie nastąpiło wiele pozytywnych zmian dla kierowców za sprawą cyfryzacji w administracji państwowej. Przed nami zapewne jeszcze wiele projektów, które uproszczą procedury w ruchu drogowym a jednocześnie zwiększą bezpieczeństwo kierowców i innych uczestników ruchu drogowego. W przypadku jakichkolwiek pytań w omawianym temacie zachęcamy naszych czytelników do przesyłania ich na skrzynkę kontaktową kontakt@poznajfakty.pl na wszystkie odpowiemy w formie materiału wideo.
Piotr Cichocki
Artykuły powiązane
INNE Z TEJ KATEGORII
