Onet.pl: Geneza zmian w prawie

Portal onet.pl już w 2016 r. relacjonował przygotowania rządu Zjednoczonej Prawicy do wprowadzenia nowych instytucji prawnych ułatwiających walkę z przestępczością. O sprawie mówiła ówczesna premier Beata Szydło:

Beata Szydło i Zbigniew Ziobro przedstawili pierwszą propozycję zmian w prawie, które mają uszczelnić polski system podatkowy. Chodzi o wprowadzenie tzw. konfiskaty rozszerzonej. - Ja nie mogłabym spokojnie spać, gdybym pozwoliła dłużej na to, żeby mój rząd tolerował tego typu patologie - mówiła Szydło. - Chcemy zaprezentować rozwiązania, które zostaną wprowadzone w polskim prawie, a które mają za cel skończenie z patologiami, które dopuszczają do tego, ażeby nieuczciwi ludzie, którzy oszukują państwo polskie (...) i wyłudzają VAT będą surowo, konsekwentnie i skutecznie z tego rozliczani - mówiła Szydło.

Minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro zapowiadał szczegóły rozwiązań:

Minister Zbigniew Ziobro tłumaczył, że wprowadzony zostanie cały pakiet ustaw. Pierwszą propozycją jego resortu jest tzw. konfiskata rozszerzona. Polega ona na ułatwieniu i rozszerzeniu możliwości zajmowania majątków zdobytych w sposób niezgodny z prawem. - Tylko w ubiegłym roku państwo straciło 80 miliardów złotych na wyłudzeniach podatku VAT - mówił Ziobro, powołując się na raport NIK. - W ramach pakietu ustaw pozwoliłem sobie przedstawić propozycję konfiskaty rozszerzonej - dodał. Minister podkreślił, że rekomendacje co do wprowadzenia podobnych przepisów miała wobec Polski Unia Europejska i Rada Europy.

Wizjer.press: Te przepisy warto było wprowadzić

Szybko okazało się, że nowe przepisy były strzałem w dziesiątkę. Portal wizjer.press pisał, jak zadziałały one w praktyce:

Konfiskata rozszerzona – stosowana nie tylko w polskim prawie, ale również w wielu systemach prawnych anglosaskiej kultury prawnej, m.in. w niektórych stanach USA – pozwala organom ścigania na odbieranie i zajmowanie domów i innych nieruchomości, samochodów, dóbr luksusowych na poczet przyszłych kar. Nie tylko to. Prawdziwie rewolucyjną zmianą było umożliwienie przejmowania na rzecz Skarbu Państwa papierów wartościowych, udziałów w spółkach, a w niektórych przypadkach również całych przedsiębiorstw, jeżeli posłużyły one do popełnienia przestępstwa gospodarczego. To ważny ruch, bo oszuści - przeczuwając zbliżające się kłopoty – nierzadko wyprowadzali swój majątek właśnie do zarządzanych przez siebie firm. Formalnie w śledztwie i przed sądami występowali więc, jako osoby bez majątku – nawet, jeżeli na przesłuchania i rozprawy sądowe przyjeżdżali najdroższymi modelami przysłowiowych mercedesów. Po nowelizacji Kodeksu karnego majątek ten nie jest już ukryty przed organami ścigania. Można go skonfiskować, podobnie jak majtek przestępców ukrywany wśród rodziny i przyjaciół. Nowelizacja pozwala bowiem na zastosowanie konfiskaty rozszerzonej również wobec osób trzecich, którym sprawca przestępstwa przekazał mienie.

Portal wyjaśniał też, który konkretny przepis okazał się kluczowy:

Przepis, który zmieniono w Kodeksie karnym, a który dotyczy konfiskaty rozszerzonej, mówi wprost, że w razie skazania za przestępstwo, z którego popełnienia sprawca osiągnął, chociażby pośrednio, korzyść majątkową znacznej wartości, sąd może orzec przepadek przedsiębiorstwa stanowiącego własność sprawcy, albo jego równowartości, jeżeli przedsiębiorstwo posłużyło do popełnienia tego przestępstwa lub ukrycia osiągniętej z niego korzyści. To wydaje się, co widać w dyskusjach na forach internetowych poświęconych m.in. karuzelom vatowskim, najskuteczniejszą formą przeciwdziałania przestępczości gospodarczej.

Wizjer.press: Statystyki mówią wszystko

Na łamach wizjer.press można też odnaleźć statystyki, które jasno pokazują, dlaczego warto było zmienić prawo:

Okazało się, że uchwalone przepisy spełniają wszelkie europejskie i światowe standardy, nie budzą też wątpliwości konstytucyjnych. Czas pokazał, że nie są wcale nadużywane. Stały się natomiast jednym z najskuteczniejszych środków zwalczania przestępczości zorganizowanej, zwłaszcza tej, która czerpie nielegalne zyski z handlu narkotykami. Przepadek mienia pochodzącego z przestępstw okazuje się bowiem sankcją bardziej dotkliwą niż nawet długoletnia kara pozbawienia wolności, odcinając jednocześnie sprawców i ich wspólników od środków finansowych, potrzebnych do rozwijania kryminalnej działalności. Uchwalone w 2017 r. zwiększenie zakresu stosowania konfiskaty rozszerzonej przyczyniło się wydatnie do wzrostu ogólnej wartości mienia zabezpieczanego w postępowaniach karnych. W okresie od 2016 do 2018 r. ten przyrost osiągnął poziom 215%, a w wypadku postępowań o przestępstwa gospodarcze – 268%. W roku 2019 wartości mienia zabezpieczanego w postępowaniach karnych sięgnęła kwoty 3,9 mld zł, czyli aż pięć razy więcej niż w 2015 r. Dzięki zastosowaniu nowych przepisów w trakcie przeprowadzonej w 2019 r. operacji wymierzonej w kartele narkotykowe zdołano zabezpieczyć ponad 1,4 mld zł.

Wnp.pl: Pozytywna ocena Ministerstwa Sprawiedliwości

Portal wnp.pl odnotował, że praktyczne stosowanie konfiskaty rozszerzonej jest pozytywnie oceniane przez szefa resortu sprawiedliwości:

"Gdyby rząd Zjednoczonej Prawicy nie zdecydował się wprowadzić tych rozwiązań do porządku prawnego, to te setki milionów zł służyłyby dzisiaj przestępcom. W związku z tym, że zdecydowaliśmy się te rozwiązania wprowadzić, na wzór funkcjonujący w większości praworządnych krajów UE, to możemy pokazywać ten sukces" - ocenił na konferencji prasowej w Prokuraturze Krajowej Zbigniew Ziobro. Jak dodał, "groźni przestępcy są pozbawiani w ten sposób nienależytego zysku oraz pozbawiani możliwości kontynuowania działalności przestępczej w oparciu o nielegalnie, w sposób kryminalny, zdobyty majątek".

Wprost.pl: Spektakularne akcje

Media opisywały wiele spektakularnych akcji śledczych przeprowadzonych dzięki nowym przepisom. Portal wprost.pl zainteresował się jedną z nich:

Przy zastosowaniu konfiskaty rozszerzonej prokurator zabezpieczył łódź zacumowaną na greckiej wyspie Zakynthos. Opisywane czynności prowadzone są w związku ze sprawą dotyczącą tzw. piramidy finansowej - firmy Horcus Investment Group. W toku śledztwa 19 września 2017 roku prokurator z Prokuratury Okręgowej w Warszawie zastosował zabezpieczenie majątkowe, stosując art. 45 par. 2 i 3 kodeksu karnego dotyczący konfiskaty rozszerzonej. Postanowienie w tym zakresie zostało wydane w celu wykonania orzeczenia w zakresie środka kompensacyjnego – obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonych w łącznej kwocie 5 milionów złotych. Prokurator dokonał zabezpieczenia poprzez ustanowienie hipoteki morskiej jachtu motorowego typu Frauscher 1414 Demon o nazwie „Regent”. Zacumowany był on na greckiej wyspie Zakynthos.

Podsumowanie:

Nowe przepisy wprowadzono dzięki reformie przygotowanej w Ministerstwie Sprawiedliwości. Statystyki jasno pokazują, że w praktyce okazały się bardzo przydatne w walce z przestępcami. Media wielokrotnie opisywały przypadki spektakularnego zastosowania konfiskaty rozszerzonej. Bardzo rzadko można odnaleźć w mediach artykuły krytykujące konfiskatę rozszerzoną.

Instytut Audytu Obiektywizmu Medialnego

grudzień 2021

Artykuły powiązane

• NASZ RAPORT. Konfiskowanie majątku przestępców. Jakie przepisy na to pozwalają?