Niedawno przestrzegaliśmy przed ryzykiem kradzieży tożsamości oraz przywoływaliśmy raport dot. związanej z tym rosnącej liczby prób wyłudzeń kredytów. By zminimalizować ryzyko warto przestrzegać kilku ważnych zasad. Jedną z nich jest dbanie, by nasze dane osobowe nie wpadły w niepowołane ręce. Należy przy tym orientować się, kto może poprosić o okazanie dowodu osobistego, a kto jest dodatkowo uprawniony do żądania przekazania dokumentu do wglądu.

Kto może zażądać okazania dowodu osobistego?

Funkcjonariusz policji w trakcie pełnienia obowiązków służbowych może wymagać od nas wylegitymowania się dokumentem potwierdzającym tożsamość. Oczywiście powinien poinformować, jaki jest powód oraz podstawa prawna tych działań. Co ważne, w takiej sytuacji nie musimy mieć dokumentu przy sobie, jednak wówczas powinniśmy podać dane personalne, które umożliwią policjantowi weryfikację naszego oświadczenia w bazie danych.

Jak przypomina Biuro Informacji Kredytowej, dokument tożsamości powinniśmy okazać także na prośbę m.in. funkcjonariusza Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Biura Ochrony Rządu oraz Służby Więziennej, pracownika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podczas kontroli, inspekcji handlowej w ramach kontroli i kontroli skarbowej.

Jednak, jak podkreślono w komunikacie BIK, nie tylko o okazanie, ale i o przekazanie dowodu osobistego do wglądu może poprosić jedynie funkcjonariusz policji oraz Straży Granicznej.

Bank może zażądać kserokopii dowodu

Zgodnie z ustawą z dn. 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu do ustalenia tożsamości beneficjenta rzeczywistego zobowiązane są wszystkie podmioty objęte dyrektywą AML. Oznacza to, że instytucje takie, jak banki, SKOK-i, firmy pożyczkowe, towarzystwa ubezpieczeniowe etc. zobowiązane są do weryfikacji tożsamości swoich klientów. Mogą też zażądać skanu, zdjęcia lub kserokopii dokumentu tożsamości.

Art. 34. pkt. 1. ustawy z dn. 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu mówi, że do środków bezpieczeństwa finansowego zalicza się m.in. identyfikację klienta oraz weryfikację jego tożsamości, a także identyfikację beneficjenta rzeczywistego oraz podejmowanie uzasadnionych czynności w celu weryfikacji jego tożsamości.

Jak głosi natomiast art. 37 wspomnianej ustawy, „weryfikacja tożsamości klienta, osoby upoważnionej do działania w jego imieniu oraz beneficjenta rzeczywistego polega na potwierdzeniu ustalonych danych identyfikacyjnych na podstawie dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby fizycznej, dokumentu zawierającego aktualne dane z wyciągu z właściwego rejestru lub innych dokumentów, danych lub informacji pochodzących z wiarygodnego i niezależnego źródła, w tym, o ile są dostępne, ze środków identyfikacji elektronicznej lub z odpowiednich usług zaufania określonych w rozporządzeniu 910/2014”.

Na prośbę pracownika banku powinniśmy więc okazać swój dowód osobisty, a jeśli to konieczne – umożliwić mu dodatkowo wykonanie jego zdjęcia, skanu lub kserokopii.

Pozostawianie dokumentu „w zastaw”

Jak mówi art. 79. ustawy z dn. 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych, „kto zatrzymuje bez podstawy prawnej cudzy dowód osobisty, podlega karze ograniczenia wolności albo karze grzywny”. Żądanie pozostawienia dokumentu tożsamości „w zastaw” stanowi więc naruszenie prawa. Jeśli więc zechcesz wypożyczyć np. sprzęt sportowy, a pracownik wypożyczalni zażąda pozostawienia na ten czas twojego dowodu osobistego, możesz zgłosić naruszenie ochrony danych osobowych do Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Organem właściwym jest Prezes UODO.

Zgłoszenia możesz dokonać na 4 sposoby:

• za pośrednictwem dedykowanego formularza elektronicznego dostępnego bezpośrednio na platformie biznes.gov.pl;

• poprzez wysłanie wypełnionego formularza na elektroniczną skrzynkę podawczą ePUAP: /UODO/SkrytkaESP;

• poprzez wysłanie wypełnionego formularza dostępnego na platformie uodo.gov.pl za pomocą pisma ogólnego dostępnego na platformie biznes.gov.pl lub platformie epuap.gov.pl;

• wysyłając wypełniony formularz na adres UODO za pośrednictwem tradycyjnej poczty.

Pamiętaj, by nigdy nie pozostawiać dowodu osobistego jako zabezpieczenia podczas np. wypożyczania sprzętu sportowego. Pilnuj swojego dokumentu tożsamości i zawsze dbaj, by nie trafił on w niepowołane ręce. Jeśli jednak podejrzewasz, że padłeś ofiarą kradzieży tożsamości, niezwłocznie powiadom policję.

Anna Sadkowska-Rojek

Źródło: UODO, BIK

Artykuły powiązane

• NASZ RAPORT. Bezpieczeństwo w sieci. Jak ochronić się przed oszustwem i wyłudzeniem danych?
• PRAWNK WYJAŚNIA. Dowody osobiste – kiedy trzeba wymienić je na nowe?
• NASZ PORADNIK. Kradzież tożsamości – jak się przed nią chronić?