Nasze prawa
WYJAŚNIAMY. Gwarancje sojusznicze. Co zawierają kluczowe zapisy Traktatu Północnoatlantyckiego?
Polska wraz z krajami bałtyckimi rozważa zastosowanie art. 4 Traktatu Północnoatlantyckiego (Traktatu o NATO). To konsekwencja ataku hybrydowego na nasz kraj ze strony Białorusi przy użyciu nielegalnych migrantów. Artykuł 4 wraz z artykułem 5 stanowią najważniejsze gwarancje sojusznicze zawarte w traktacie. Przypominamy, co mówią i w jakich okolicznościach ich używano.
Artykuł 4, którego zastosowanie rozważa Polska, brzmi:
Artykuł 4
Strony będą się konsultowały, ilekroć zdaniem którejkolwiek z nich zagrożona będzie integralność terytorialna, niezależność polityczna lub bezpieczeństwo którejkolwiek ze Stron.
Artykuł nie mówi więc o użyciu sił sojuszniczych, a jedynie o konsultacjach. Ten zapis był wykorzystywany przez sojuszników wielokrotnie. W 2012 r., po ostrzale moździerzowym z terytorium Syrii, o sojusznicze konsultacje zwróciła się Turcja. Tego samego roku Turcy wykorzystali art. 4 także po zestrzeleniu jej samolotu przez Syrię. Dwa lata później z możliwości konsultacji skorzystała też Polska. Działo się to po rosyjskiej agresji na Ukrainę. Podobnie jak teraz, wsparły nas w tej sprawie kraje bałtyckie.
Znacznie dalej idące są sojusznicze gwarancje zawarte w art. 5. Oto jego treść:
Artykuł 5
Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub kilka z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uważana za napaść przeciwko nim wszystkim; wskutek tego zgadzają się one na to, że jeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, każda z nich, w wykonaniu prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego przez Artykuł 51 Karty Narodów Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom tak napadniętym, podejmując natychmiast indywidualnie i w porozumieniu z innymi Stronami taką akcję, jaką uzna za konieczną, nie wyłączając użycia siły zbrojnej, w celu przywrócenia i utrzymania bezpieczeństwa obszaru północnoatlantyckiego. O każdej takiej zbrojnej napaści i o wszystkich środkach zastosowanych w jej wyniku zostanie bezzwłocznie powiadomiona Rada Bezpieczeństwa. Środki takie zostaną zaniechane, gdy tylko Rada Bezpieczeństwa podejmie działania konieczne do przywrócenia i utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.
Ten artykuł po raz pierwszy został wykorzystany dopiero w 2001 r. Aktywowali go Amerykanie po zamachach z 11 września 2001 r.
np
Artykuły powiązane
INNE Z TEJ KATEGORII
