Nasze prawa
NASZ PORADNIK. 500 plus dla seniorów. Wyjaśniamy, kto może skorzystać i w jaki sposób
Rządowy program wsparcia dla seniorów i osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, czyli tzw. 500 plus dla seniora funkcjonuje w Polsce od października 2019 roku. Szacuje się, że z ministerialnej pomocy korzysta ponad 800 tys. osób. Świadczenie to jest kolejnym programem wpisującym się w politykę prospołeczną i wsparcia dla grup najbardziej potrzebujących. Jak kształtują się zasady przyznawania świadczenia i na co należy zwrócić uwagę? Na życzenie naszych czytelników wyjaśniamy w niniejszym poradniku.
Katalog osób, którym przysługuje tzw. 500 plus dla seniora jest ściśle określony w przepisach, a interpretacją prawa, podobnie jak wypłatą samego świadczenia zajmuje się Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Oprócz osób niepełnosprawnych, które pierwotnie wskazane zostały jako beneficjenci programu, obejmuje on także inne grupy upoważnionych do świadczenia. Będą to w szczególności:
Osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji (w ujęciu wskazanym poniżej)
Osoby, które ukończyły 75 rok życia pobierające zasiłek pielęgnacyjny
Dodatkowo możliwość otrzymania świadczenia uwarunkowana jest ukończeniem 18 roku życia (dla osób nieletnich przewidziane są inne programy wsparcia) oraz stwierdzonym orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, lub orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Grupy wymienione powyżej obejmują wszystkich potencjalnych świadczeniobiorców, których sytuacja życiowa i zdrowotna kwalifikuje ich do złożenia wniosku o świadczenie.
Oprócz powyższego, osoba składająca wniosek musi posiadać miejsce zamieszkania w Polsce, posiadać obywatelstwo Polskie lub prawo stałego pobytu w Polsce (w uzasadnionych przypadkach świadczenie przysługuje także osobom posiadającym prawo pobytu lub posiadającym zalegalizowany pobyt w Polsce – w szczególności dotyczy to osób posiadających obywatelstwo spoza Unii Europejskiej i Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu).
Warto zwrócić uwagę na wyłączenia możliwości ubiegania się o świadczenie, którymi objęte są osoby odbywające karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowane.
Kryterium dochodowe
Poza powyższymi warunkami przepisy ustalają też aktualizowane co roku kryterium dochodowe. W marcu 2021 roku próg dochodowy zwiększono z kwoty 1700 zł brutto na 1772,08 zł brutto. Tym samym kwota dochodu uprawniająca do pobrania maksymalnej kwoty świadczenia w wysokości 500zł wzrosła z 1200 zł brutto na 1272,08 zł brutto.
W sytuacji, kiedy dochód wraz z doliczanymi do niego zasiłkami stałymi jest wyższy niż 1272,08 zł brutto stosujemy tzw. zasadę „złotówka za złotówkę”. Zasada ta stosowana jest w odniesieniu do wielu świadczeń socjalnych funkcjonujących obecnie, aby nie pozbawiać prawa do świadczenia osób, które przekraczają minimalny próg dochodowy. W ich sytuacji, świadczenie pomniejszone jest o różnicę pomiędzy ich rzeczywistym dochodem brutto a sumą 1272,08zł brutto. Przykładowo osoba posiadająca dochód w wysokości 1372,08zł brutto zgodnie z powyższą zasadą otrzyma 400zł świadczenia (do sumy maksymalnej 1772,08zl brutto).
Przy okazji ustalania progu dochodowego należy zwrócić uwagę na świadczenia dodatkowe, które wpływają na jego wysokość i brane są pod uwagę przy rozpatrywaniu kryterium dochodowego. Przykładowo, nie wliczamy do dochodu świadczeń jednorazowych (np. zasiłku pogrzebowego czy jednorazowych zapomóg z pomocy społecznej), świadczeń wypłacanych wraz z podstawowym świadczeniem emerytalno-rentowym przyznanych na podstawie przepisów szczególnych (np. dodatek pielęgnacyjny, dodatek dla sieroty zupełnej, dodatek kombatancki czy też ryczałt energetyczny. Nie będzie również uwzględniany zasiłek pielęgnacyjny) czy np. renta rodzinna wypłacana na podstawie odrębnych przepisów. Nie będzie uwzględniany także dochód z pracy zarobkowej, czy też np. z umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy cywilnoprawnej.
Oprócz powyższych wyłączeń wyszczególniono też określony katalog świadczeń doliczanych do kwoty dochodu stanowiącego kryterium ubiegania się o świadczenie. Katalog ten dostępny jest na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pod adresem: https://www.zus.pl/baza-wiedzy/biezace-wyjasnienia-komorek-merytorycznych/swiadczenia/500-dla-osob-niezdolnych-do-samodzielnej-egzystencji-najczesciej-zadawane-pytania#
Ze względu na otrzymywane od naszych czytelników zapytania wskazujemy, cytując za ZUS:
„Do świadczeń finansowanych ze środków publicznych, których wysokość będzie wpływała na prawo do świadczenia uzupełniającego będą też niewątpliwie zaliczane świadczenia z pomocy społecznej o charakterze innym niż jednorazowy, np. zasiłki stałe.
W sumie świadczeń będą też uwzględniane świadczenia wypłacane przez zagraniczne instytucje właściwe do spraw emerytalno-rentowych.”
Wobec powyższego, dodatki tj. dodatek mieszkaniowy wypłacany przez GOPS lub MOPS jest uwzględniany w całości podczas wyliczania progu dochodowego. Podobnie będzie w przypadku otrzymywania świadczeń z zagranicznych systemów emerytalnych.
Warto zwrócić uwagę, że świadczenie to w całości będzie zwolnione z opodatkowania i nie podlega egzekucji z żadnego tytułu więc organ wypłacający nie będzie mógł dokonać potrąceń.
Gdzie złożyć wniosek wraz z kompletem dokumentów?
Dokumentację trzeba złożyć do tzw. organu właściwego, a to uzależnione jest od rodzaju pobieranego świadczenia. Tym samym osoby otrzymujące świadczenia emerytalno-rentowe z ZUS – składają dokumenty do oddziału ZUS właściwego dla ich miejsca zamieszkania. Alternatywnie jest z osobami ubezpieczonymi w KRUS. Pozostałe osoby, którym przysługuje prawo do świadczenia, ale nie jest im wypłacane świadczenie emerytalno-rentowe, wnioski powinny składać w najbliższym oddziale ZUS.
Co w sytuacji, kiedy ZUS odmówi nam wypłaty świadczenia? Możemy odwołać się od decyzji organu w terminie jednego miesiąca od wydania decyzji do właściwego sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, za pośrednictwem ZUS. Po upływie terminu na wniesienie ewentualnego odwołania decyzja staje się prawomocna i nie ma już możliwości zaskarżenia jej do sądu. Jak podaje ZUS w informatorze dotyczącym świadczenia:
„Odwołanie można złożyć na piśmie, osobiście w placówce ZUS, wysłać pocztą lub zgłosić ustnie do protokołu. Złożenie odwołania i postępowanie przed sądem są wolne od opłat.”
W przypadku jakichkolwiek pytań dotyczących świadczenia 500 plus dla seniora zachęcamy do zadawania ich na nasza skrzynkę kontaktową: kontakt@poznajfakty.pl. Zachęcamy także do zapoznania się z materiałem opublikowanym na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdzie odpowiedziano na najczęściej zadawane pytania w temacie 500 plus dla seniora (adres internetowy w tekście powyżej).
Piotr Cichocki
Artykuły powiązane
INNE Z TEJ KATEGORII
