Nasze prawa
NASZ PORADNIK. Oszustwa finansowe w sieci. Jak się nie dać nabrać, gdzie szukać pomocy?


Cyberprzestępcy nie ustają w wymyślaniu coraz to nowych sposobów oszustw narażających ofiary na utratę dorobku swojego życia. Szczególnie w okresie pandemii, kiedy wystąpił wzmożony ruch w sieci internetowej i znaczną część spraw dotyczących naszych finansów objęła cyfryzacja, policja obserwuje wzmożoną aktywność przestępców. Tzw. oszustwa na inwestycje przeżywają swoisty renesans - tym razem w sieci. Jak się przed tym chronić? Jak sprawdzić czy dany podmiot jest wiarygodny? Wyjaśniamy w poradniku dla naszych czytelników.
Jak podaje policja, w ostatnim czasie odnotowujemy prawdziwy wysyp „ofert” szybkiego wzbogacenia się, proponujących nam ponadprzeciętne stopy zwrotu i pewne zyski kapitałowe. Przestępcy są na tyle zuchwali, że wykorzystują wizerunek popularnych osób, a nawet firm, których marka kojarzy się z bezpieczeństwem i w ten sposób budują swoją narrację wiarygodnej oferty. Wykorzystują przy tym sytuację rynkową, gdzie oprocentowanie depozytów w bankach czy typowych i bezpiecznych instrumentach inwestycyjnych jest stosunkowo niskie. Inwestorzy szukają alternatywnych form lokowania swoich oszczędności i stają się potencjalnym celem dla tego typu oszustów.
Na co zwrócić uwagę i co powinno wzbudzić naszą czujność?
Sytuacja, w której znany celebryta, sportowiec, osobowość medialna reklamuje nieznaną markę, „biuro inwestycyjne”, ofertę ulokowania kapitału lub innej inwestycji np. w nieruchomości czy wynajem.
Wyglądające na „profesjonalne” strony internetowe łudząco przypominające prawdziwe strony firm i podmiotów publicznych, mające uwiarygodnić sytuację, ale znajdujące się na zagranicznych domenach lub innych stronach niż znane nam adresy prawdziwych firm.
Za każdym razem, kiedy inwestycja jest „zbyt dobra, aby była prawdziwa” – nie ulegajmy presji czasu, zastanówmy się, odłóżmy sprawę na później, przedyskutujmy temat z rodziną, przyjaciółmi, profesjonalistami.
Z dystansem podchodźmy do wszelkich ofert inwestowania w kryptowaluty – nawet jeżeli będą oferowane przez wiarygodne podmioty, tego typu inwestycje charakteryzują się bardzo dużym ryzykiem inwestycyjnym i z pewnością nie są dobrym rozwiązaniem dla kogoś kto rozpoczyna przygodę z inwestycjami lub po prostu chce bezpiecznie ulokować swoje oszczędności.
Podobnie powinniśmy podchodzić do niesprawdzonych serwisów oferujących inwestycje na rynku FOREX – pojawiają się podmioty imitujące platformy handlowe tego typu, a po zdeponowaniu środków ślad po nich ginie, miejmy też na uwadze, że rynek FOREX również charakteryzuje się wysokim ryzykiem inwestycyjnym, szczególnie przy użyciu tzw. dźwigni.
Nie ulegajmy namowom, kiedy potencjalna inwestycja wiąże się z zainstalowaniem na naszym komputerze, tablecie, telefonie zewnętrznego oprogramowania – bardzo często są to wirusy i innego rodzaju złośliwe oprogramowanie, które ma za zadanie wyłudzenie naszych danych czy dać przestępcom dostęp do naszych pieniędzy.
Mamy do dyspozycji szereg instytucji publicznych, które świadczą pomoc w sytuacji, kiedy padliśmy ofiarą oszustwa lub podejrzewamy, że dany podmiot usiłuje nas oszukać. Oczywiście zachęcamy do działań prewencyjnych i weryfikowania wszelkich kontrahentów, a w razie wątpliwości do kontaktu z naszą redakcją i zadawania pytań. W ramach walki z tego typu procederem Komisja Nadzoru Finansowego prowadzi ciągle aktualizowaną listę podmiotów wysokiego ryzyka. Wobec podmiotów z listy bardzo często prowadzone są już działania prawne, np. w związku z oszustwami, ale nawet to nie blokuje tym podmiotom prób dalszej działalności – np. w innym mieście czy pod inną nazwą. W walce z tego typu podmiotami po stronie konsumentów stoi także Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który od zeszłego roku prowadzi społeczną akcję informacyjną dotyczącą tego typu przestępstw.
Gdzie szukać pomocy?
Oficjalna lista ostrzeżeń publicznych KNF znajduje się pod linkiem: https://www.knf.gov.pl/dla_konsumenta/ostrzezenia_publiczne
Warto zweryfikować czy podmiot, z którym zamierzamy wejść w relację biznesową czy inwestycyjną, nie znajduje się na tej liście. Obecnie KNF raportuje o przeszło 400 podmiotach, wobec których prowadzone jest postępowanie o przestępstwa oszustwa czy wykonywania czynności bankowych bez wymaganych zezwoleń. Jeżeli nasz kontrahent znajduje się na tej liście, powinniśmy wystrzegać się wszelkich kontaktów, zawierania umów lub pośredniczenia w transakcjach finansowych, gdyż nie tylko możemy paść ofiarą różnego rodzaju przestępstw, ale także narazić się na nieświadomy współudział.
Wszelkie sprawy dotyczące nieuczciwych praktyk wobec konsumentów można także zgłaszać do UOKiK, przydatne linki i informacje znajdują się na stronie internetowej urzędu pod adresem: https://www.uokik.gov.pl/sprawy_indywidualne.php
W interesie inwestorów, którzy mogą być oszukani w opisywany przez nas sposób występuje także rzecznik finansowy. Na stronie urzędu uzyskamy więcej informacji i kontakt do odpowiednich jego struktur: https://rf.gov.pl/
Z inicjatywy Narodowego Banku Polskiego oraz Komisji Nadzoru Finansowego powstała także strona informacyjna, która ma za zadanie dostarczyć wszelkich informacji dotyczących ryzyka, jakie niosą ze sobą inwestycje w kryptowaluty: https://uwazajnakryptowaluty.pl/
Podsumowując, nie wahajmy się przed zgłaszaniem wszelkich podejrzeń do odpowiednich organów i na policję. Tego typu działanie może uchronić nie tylko nas, ale też inne potencjalne ofiary przed utratą dorobku swojego życia.
Jak zawsze zachęcamy do przesyłania także zapytań na naszą skrzynkę mailową: kontakt@poznajfakty.pl
Piotr Cichocki
Artykuły powiązane