Jazda pod wpływem alkoholu od lat plasuje się w czołówce przyczyn wypadków drogowych w Polsce. Według policyjnych statystyk sprawcami tego typu zdarzeń drogowych są najczęściej młodzi kierowcy w przedziale wiekowym 25-39 lat, a ogół wypadków pod wpływem to ponad 10% ich ogólnej liczby. Dzięki staraniom Ministerstwa Sprawiedliwości i rządu, które doprowadziły do zaostrzenia kar za tego typu wykroczenia i przestępstwa, w ostatnich latach odnotowujemy spadek tych zdarzeń. Mimo to, nadal wielu kierowców siada za kółkiem po spożyciu, jakie grożą im zatem konsekwencje?

Stany po spożyciu alkoholu

Według obecnych przepisów, poziom alkoholu we krwi dopuszczający prowadzenie pojazdów zawiera się w przedziale od 0 do 0,19 promila. W przypadkach tego typu kierowca nie podlega karze i nie wypełnia znamion czynu zabronionego. Tego typu rozwiązanie zwalnia z odpowiedzialności np. osoby przyjmujące leki rozpuszczane w alkoholu etylowym lub inne preparaty, które chwilowo mogą podnosić stężenie alkoholu we krwi do niższych poziomów, np. leki na astmę czy alergie różnego rodzaju.

Polskie prawo wyróżnia dwa stany związane ze spożyciem alkoholu przez potencjalnego sprawcę, do których odnosi się sankcja karna. Pierwszym z nich jest tzw. stan po spożyciu alkoholu. Występuje on w przypadku stężenia alkoholu we krwi kierowcy w zakresie od 0,2 do 0,5 promila. Zwracamy uwagę, że tego typu stężenie dla przeciętnego dorosłego mężczyzny występuje po spożyciu nawet jednego półlitrowego piwa o zawartości 5% alkoholu. Drugim stanem jest tzw. stan nietrzeźwości, który występuje w przypadku stężenia powyżej 0,5 promila bez górnej granicy.

Przypominamy, że oprócz ogromnego zagrożenia jakie stwarza kierowanie pojazdami po spożyciu alkoholu, grozi za to złożona odpowiedzialność karna. Warto też wspomnieć, że oprócz alkoholu, penalizowane jest też kierowanie pod wpływem innych środków odurzających, narkotyków (także marihuany) czy dopalaczy.

Zakres odpowiedzialności i wysokość kar

Kary przewidziane za prowadzenie po spożyciu alkoholu są zróżnicowane i uzależnione głównie od stężenia we krwi.

Karą za wykroczenie, tj. prowadzenie pojazdu w tzw. stanie po spożyciu alkoholu, unormowano w art. 87 kodeksu wykroczeń:

• ograniczenie wolności w postaci aresztu do 30dni zamiennego z pracami na cele społeczne

• grzywna w przedziale od 50zł do 5000 zł

• 10 punktów karnych

• zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 6 miesięcy do 3 lat

Na wysokość orzeczonej kary ma wpływ postawa kierowcy, ewentualna recydywa czy sytuacja życiowa. Jak widać kary już na tym etapie są dotkliwe, a jest to sytuacja, która ma miejsce już w przypadku stężenia alkoholu we krwi wynoszącego 0,2 promila.

Dodatkowo, jeżeli sprawca wykonuje zawód kierowcy, sądowe pozbawienie go prawa do kierowania pojazdami mechanicznymi może być podstawą do zwolnienia go z pracy bez wypowiedzenia.

W tzw. stanie nietrzeźwości, kiedy stężenie alkoholu we krwi kierowcy przekracza 0,5 promila mowa jest już o przestępstwie z art. 178a kodeksu karnego. Przewidziane w takim wypadku kary są jeszcze dotkliwsze:

• ograniczenie lub pozbawienie wolności do lat 2 - ograniczenie wolności możliwie zamiennie z pracami na cele społeczne

• grzywna uzależniona od dochodów kierowcy wyrażona w stawkach dziennych

• sankcja finansowa w wysokości minimum 5000zł przekazywana na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej

• 10 punktów karnych

• minimum 3-letni zakaz prowadzenia pojazdów, maksymalnie dożywotni

Jak zwykle wpływ na wysokość kar ma sytuacja i historia poprzednich wykroczeń lub przestępstw sprawcy. Recydywista kolejny raz siadający za kierownicą pojazdu w stanie nietrzeźwości musi liczyć się z karą bezwzględnego pozbawienia wolności i dolegliwymi karami finansowymi wynoszącymi nawet 10000zł. Orzekany jest też bezwzględny zakaz prowadzenia pojazdów na minimum 3 lata, co może także skutkować utratą pracy w związku z utratą uprawnień. Co więcej, kierowca po odbyciu kary musi liczyć się z odbyciem kursu reedukacyjnego w zakresie profilaktyki leczenia i przeciwdziałania nietrzeźwości. W sytuacji, kiedy kara przewidywała zakaz prowadzenia pojazdu na dłużej niż rok trzeba będzie także ponownie zdać egzamin na prawo jazdy.

Pamiętajmy, że powyższe kary dotyczą jedynie sytuacji ujawnienia przez policyjną kontrolę lub inne uprawnione służby, stanu kierowcy podczas prowadzenia pojazdu. Niestety mamy także do czynienia z poważniejszymi sytuacjami, kiedy nietrzeźwy kierowca jest sprawcą wypadku komunikacyjnego. W zależności od wysokości szkód i sytuacji osób poszkodowanych sprawcy tego typu przestępstwa grozi kara pozbawienia wolności do lat 12, najczęściej dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów oraz sankcja finansowa w wysokości od 10000zł do 60000zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej. Warto zauważyć, że ze względu na wysoki stopień szkodliwości społecznej tego typu czynu sprawca nie może liczyć na warunkowe zawieszenie kary – praktyka orzecznicza pokazuję, że w tego typu przypadkach zdarza się to bardzo rzadko.

Podsumowując, przestrzegamy naszych czytelników przed jazdą po spożyciu alkoholu. Zachęcamy do zaopatrzenia się w alkomat i profilaktyczne sprawdzenie stężenia alkoholu we krwi kierowcy przed podróżą. Jeżeli nie posiadamy tego typu sprzętu pod ręką, możemy poprosić o pomoc policjantów z najbliższego posterunku policji, którzy w odpowiedzi na nasza prośbę przeprowadzą na miejscu badanie. Pamiętajmy, że zagranicą sytuacja dotycząca kierowania pojazdami po spożyciu alkoholu może się różnić od tej w Polsce. Dla przykładu w Estonii, Słowacji czy Czechach dopuszczalna ilość alkoholu we krwi wynosi 0,0 promila. Policja wskazuje, że większość wypadków spowodowanych pod wpływem alkoholu wynika z niedostosowania prędkości do warunków jazdy, niedostosowania odległości, nieprawidłowego wyprzedzania czy wymuszenia pierwszeństwa przejazdu. W zasadzie wszystkie te sytuacje można przypisać brawurze jaka występuje po spożyciu alkoholu.

Jak zwykle zachęcamy naszych czytelników do zadawania pytań w omawianym i innych tematach prawnych – zespół Portalu PoznajFakty.pl jest do Państwa dyspozycji. Do kierowców natomiast apelujemy o rozwagę i odpowiedzialne zachowanie za kierownicą. Szerokiej drogi!

Piotr Cichocki